2017-10-22, godzina
imieniny: Haliszki, Lody, Przybysłšwa

Orkiestra Dęta w Krempachach (przy OSP) historia - 80 lat istnienia.


Jak wynika przekazów ustnych, orkiestra dęta istniała już w wieku XIX i początkiem XX wieku, prawdopodobnie do czasów I wojny światowej.(1914), która spustoszyła naszą parafię , z wojny nie wróciło prawdopodobnie 24 mężczyzn także członków orkiestry.

Ponownie zaczęto organizować orkiestrę w latach 1925-27, a pierwszym nauczycielem muzyki był nauczyciel Pitoniak, z Łapsz Niżnych. Wyremontowano część starych i zdemolowanych instrumentów, część wypożyczono od p. Kopacki z Niedzicy. Brakujące instrumenty, członkowie orkiestry i mieszkańcy przy wydatnej pomocy rodaków z Ameryki zakupili i drogą kurierską dostarczyli z Czechosłowacji. Zbiórkę pieniężną wśród rodaków organizował ks. Hric oraz Walenty Surma-Tomća. Młodzież chętnie garnęła się do nauki, gdyż była to jedyna możliwość zahaczenia się o kulturę masową, oraz wykazania się zdolnościami wśród rówieśników. Skład orkiestry wynosił około 26 członków.

W latach 1926-27 aż do 1940 prowadził naukę muzyki nauczyciel Kowalczyk rodem z Ostrowska, którego członkowie orkiestry dowozili furmanką, próby odbywały się na plebanii. Kowalczyk prowadził także chór kościelny. Kapelmistrzem jest wybrany Jan Kowalczyk z Krempach(stryj), jako najbardziej zdolny muzyk. Pierwszymi utworami jakie wykonała nasza orkiestra to były kolędy i lekkie marsze wojskowe. Zaraz też zaczęto grywać kolędy, ogrywać mieszkańców wsi. Zdobyte fundusze przeznaczano na zakup nut, zeszytów oraz dokupywanie nowych instrumentów. Orkiestra stała się popularna, zapraszano zespół na różne imprezy do sąsiednich parafii, tj. do Dursztyna, Łopusznej, do Frydmana na przywitanie wojewody, do Nowego Targu na pogrzeb burmistrza Rayskiego, na święto ludowe ZSLu do Ludźmierza i Nowego Targu, na pogrzeb Krzeptowskiego do Zakopanego. W latach 30-tych ub. wieku, skład się ustabilizował a poziom gry podnosił się, orkiestra była zapraszana do uświetniania festynów i zabaw wiejskich od Krościenka, poprzez Spisz aż do Czarnego Dunajca. W owym czasie były też orkiestry w Niedzicy ,Waksmundzie i Nowym Targu.

W okresie II wojny światowej orkiestra miała ograniczone pole działania chociażby z powodu że wielu członków było na wojnie. Kapelmistrzem w tym czasie nadal jest Jan Kowalczyk z Krempach, późniejszy organista. W styczniu 1945 r podczas frontu na linii Łopuszna-Łapsze, instrumenty zostały pochowane w piwnicach i stodołach, wiele przez to zostało uszkodzonych.


Zaraz po zakończeniu działań wojennych przystąpiono do przywrócenia dawnej świetności orkiestry, następuje zmiana pokoleń i kapelmistrza obejmuje młody członek Walenty Kowalczyk-junior, który prowadzi orkiestrę aż do 1968r. Z wojska wynosi spore doświadczenie oraz sporo nowych nut przywiezionych z Pragi Czeskiej, organizuje też zbiórkę pieniężną na remont zdemolowanych instrumentów. W 1951 roku prowadzi kurs nauki . Częste próby i występy powoli stawiają zespół na właściwy poziom. W latach 1960 – 70 zaczęto stopniowo wprowadzać przeglądy orkiestr np. w Niedzicy i Łapszach, na których nasza orkiestra zajmowała czołowe miejsca.

W 1969r kapelmistrza obejmuje Walenty Zygmund, zastaje orkiestrę w dobrym stanie i prowadzi na przyzwoitym poziomie przez siedem lat. W latach 1968-69 wspólnym wysiłkiem wszystkich mieszkańców, pomocy Wspólnoty Urbarialnej, Tow. Słowaków oraz członków orkiestry dokonano zakupu nowych instrumentów oraz przestrojenia niektórych starych instrumentów na niski strój. Również w tym czasie prowadzono nabór i szkolenie młodzieży, które ufundowało Tow. Słowaków a naukę przez dwa sezony prowadził p. Jan Sawina z Nowego Targu. Z dużej liczby chętnych, do końca kursu pozostało dziesięciu dobrych przyszłościowych muzyków, którzy zasilili stary skład. Zakupiono także nowe nuty, zeszyty, usystematyzowano pisownię nut, zaprowadzono Kronikę orkiestry.

W 1971r. Za sprawą Zarządu Towarzystwa Słowaków w Polsce Koło Krempachy, nawiązano w ramach współpracy przygranicznej kontakty z orkiestrą dętą „Oravanka” z miasta Trstena(Trzciana). Dokonano wymiany nut, zaproszono nas na uroczystość 100-lecia miasta w 1972r, w ramach rewanżu zaprosiliśmy ich na otwarcie Domu Kultury w 1975r. W Czechosłowacji byliśmy jeszcze w latach 1977, 1980, 1987 1992r,… Odwiedziliśmy jeszcze inne miejscowości tj. Huncovce w 1992.r oraz Novot w 1980, gdzie zaproszono nas na miejscowe uroczystości , wykonaliśmy koncert oraz zabawialiśmy mieszkańców na ogólnej zabawie.

W rewizycie zaprosiliśmy orkiestrę Oravanke na otwarcie Domu Kultury w 1975r oraz 1984, 1987- na nasze 60-lecie, i 1994 r. Orkiestra z Huncoviec była u nas w 1992r.


W 1976r, kapelmistrzem zostaje Jan Kalata, i prowadzi zespół przez całe 26 lat. Jako były wojskowy muzyk, wprowadził zdyscyplinowanie i częste próby, w razie potrzeby grał na wielu instrumentach. Orkiestra dostaje wiatr w żagle i wznosi się na wyżyny.

W 1977 r. przy wydatnej pomocy czynników społeczno politycznych oraz urzędu gminy dokonano uszycia 25 kompletnych mundurów.

W 1979-82 r. całe społeczeństwo Krempach w czynie społecznym dokonuje rozbudowy im remontu istniejącej remizy wybudowanej w 1949r. Na czas rozbudowy instrumenty przeniesiono do prywatnego domu(do Tomka),tam też odbywały się próby. Gdy oddano remizę do użytku,oprócz przestronnego garażu na sprzęt gaśniczy, zyskaliśmy dużą ogrzewaną świetlicę do prób, wraz z sanitariatami.

W 1982 r z funduszy Towarzystwa Słowaków i oszczędnosci własnych orkiestry zorganizowano jednoroczny kurs nauki dla młodzieży a naukę prowadził także Jan Sawina. Towarzystwo Słowaków zakupiło też kilka nowych instrumentów dla potrzeb orkiestry, w organizowanych corocznie Przeglądach Krajańskich Orkiestr przyznaje nagrody pieniężne lub instrumenty uczęstniczącym orkiestrom.

W latach 1980-2006 orkiestra bierze czynny udział w organizowanych przez powiat i województwo nowosądeckie konkursach i przeglądach, gdzie jesteśmy wielokrotnie nagradzani nowymi instrumentami, czołowymi miejscami i wyróżnieniami. i tak…….zajęto; w

1978 - II miejsce - II wojew. przeglądz orkiestr w Nowym Targu
1981 - wyróżnienie - IV wojew. przegląd orkiestr w Gorlicach
1984 - wyróżnienie - VII wojew. przegląd orkiestr w Gorlicach
1986 - wyróżnienie - IX wojew. przegląd orkiestr w Nowym Sączu
1987 - „Złota odznaka za zasługi dla województwa Nowosądeckiego”-(60 lecie)
1988 - II miejsce - XI wojew. przegląd orkiestr „Echo trąbity”-N.Sącz
1989 - III miejsce - XII wojew. przegląd orkiestr w Nowym Sączu
1990 - II miejsce - XIII wojew.przegląd orkiestr w Nowym Sączu
1993 - III miejsce - XVI wojew.przegląd orkiestr w Nowym Sączu
1994 - II miejsce -XVII wojew.przegląd orkiestr w Nowym Sączu
1996 - udział w Ogólnopolskim Festiwalu Orkiestr Dętych w Sandomierzu.

60-lecie orkiestry obchodzono uroczyście w roku 1987, orkiestra wykonała koncert w centrum wsi, odznaczono zasłużonych członków, seniorów orkiestry. Zaproszono zaprzyjaźnioną „Oravanke”


W ramach wyróżnienia przez woj. przegląd orkiestr „Echo trąbity” w Nowym Sączu w r 1996, wraz z orkiestrą z Ochotnicy , orkiestra reprezentował nasze województwo na Regionalnym Przeglądzie Orkiestr w Sandomierzu.

W przeglądach Krajańskich Przeglądach Orkiestr na terenie Spisza i Orawy organizowanych przez Towarzystwo Słowaków nieprzerwanie uczestniczy przez 25 lat, a organizatorami tych przeglądów nasza orkiestra była w latach; 1989, 1994, 2000 i 2007 roku

Na zakończenie XX wieku społeczeństwo Krempach buduje na terenie kompleksu sportowo rekreacyjnego w Łęgu nową placówkę kulturalną na okres letni tj. piękny amfiteatr. Od czasu otwarcia do dzisiaj odbyło się tutaj wiele imprez kulturalnych, festynów wiejskich, również przeglądów orkiestr.

W 2002-03 przy pomocy GOK-u, Rady Sołeckiej oraz środków własnych orkiestra organizuje kurs nauki muzyki, który prowadzi trębacz Antoni Malec z Czarnej Góry, nauczyciel wprowadza do praktyki nowoczesne metody dydaktyczne, uczy najnowsze utwory świata. Do starego składu dołączyło 15 zauczonych członków.

Wszystko co dobre, kiedyś się kończy. Skończyła się nasza współpraca z kapelmistrzem Janem Kalatą, który zmarł nagle i przedwcześnie w 2003r w wieku 63 lat. Przybita i pogrążona w smutku orkiestra nie rezygnuje, lecz wybiera jednak na swojego przywódcę kolegę Franciszka Łukasza, który dzielnie podejmuje trud organizacyjny. Pomimo żałoby, bierze udział w wojew. przeglądzie ”Echo trombity”. Dla potrzeb telewizji TVP3 nagrywamy jest film- kolędy do programu „Etniczne klimaty”


Ze środków własnych orkiestra zakupuje nowe zeszyty, pisze się nowe utwory, osobno kościelne, marszowe, pogrzebowe, remontuje zniszczone instrumenty oraz dokupuje niezbędne. Zmieniający się świat polityczny i gospodarczy w Europie(maj 2004- jesteśmy członkiem wielkiej rodziny UE), zmusza naszych mieszkańców do szukania pracy poza granicami naszej miejscowości, kraju a także Europy. Wskutek powyższego, stan osobowy orkiestry co roku ulega osłabieniu, zachodzi więc konieczność corocznego dokształcania młodzieży. Tak więc przy finansowej pomocy GOK-u, Rady Sołeckiej i własnym, w 2006roku ponownie wprowadzono szkolenie młodzieży, tym razem z naborem są coraz większe trudności, młodzież ma do wyboru też inne atrakcje. Naukę prowadzi kapelmistrz z Maniów Stanisław Wojtaszek. Z dużej grupy uczniów tylko siedmiu zasili nasze szeregi.

Zbliżająca się okrągła rocznica 80 lat działalności naszej orkiestry, mobilizuje cały zespół oraz inne organizacje i mieszkańców. W 2006 r. z funduszy własnych orkiestry oraz pomocy finansowej Rady Sołeckiej ,Wsp. Urbarialnej i GOK-u w czerwcu zakupiono-uszyto letnie ubranie, czyli spodnie i kamizelki w granatowym oraz koszule w niebieskim kolorze w ilości 32 kompletów. Pierwszą prezentację w nowym odzieniu mieliśmy podczas wizytacji abp. St-wa Dziwisza w naszej parafii 17 czerwca, oraz na III- Festynie Krympaskim. Do końca roku udało się jeszcze zrealizować uszycie drugich spodni i marynarek, czyli 32 komplety ubrań.

Rok ubiegły(2006) był obfity w nasze występy i koncerty. Do stałych punktów naszej działalności należą choćby.: granie kolęd, wzorem orkiestry z Ostrowska i Nowego Targu, gramy tzw.”majówki” na wieży kościelnej. Uczestniczymy we wszystkich uroczystościach kościelnych i większych świętach, w okresie letnim ogrywamy przyjeżdżającą na urlop polonię Amerykańską , gramy na wszystkich pogrzebach zmarłych członków naszej społeczności, uczestniczymy w uroczystościach strażackich , sportowych i wiejskich. Chętnie jesteśmy zapraszani do sąsiednich parafii dla uświetnienia okolicznościowych imprez.

Przez rok 2006 orkiestra ogółem wystąpiła publicznie 36 razy, poza parafią grała na różnych imprezach w Nowej Białej, Dursztynie, Dębnie, Łopusznej, Ludźmierzu, Podwilku i Lipnicy. Uczestniczy we wszystkich przeglądach orkiestr na terenie powiatu. Utrzymuje nadal stare kontakty w ramach wymiany przygranicznej, mamy też sporą bibliotekę utworów czeskich i słowackich. Oprócz utworów polskich, wykonujemy też inne utwory tzw. standarty światowej muzyki lub ich przeróbki, jednak najlepiej czujemy się w utworach i przeróbkach z terenu przygranicznego tzw. „Spiskich rytmach „, za których wykonanie byliśmy wielokrotnie nagradzani.


Z okazji 80 –lecia orkiestra (wraz z LKS) wydała własnym sumptem naścienny „Kalendarz 2007” a zamieszczone na nim fotografie obrazują ciągłość działalności orkiestry. Gminny Ośrodek Kultury wydał nam okolicznościowy mini - folder. Obecnie pełny skład naszego zespołu wynosi 32 członków, w tym 4 dziewczyny, oraz 7 uczniów.

Z tego miejsca należy się podziękowanie dla wielu członków za bezimienną społeczną pracę na rzecz orkiestry i naszego społeczeństwa. Dziękujemy Wspólnocie Urbarialnej, Radzie Sołeckiej, Urzędowi Gminy Nowy Targ wraz Gminnym Ośrodkiem Kultury w Łopusznej, Wiejskiemu Domu Kultury, Towarzystwu Słowaków w Krempachach i Krakowie za wielokrotne wsparcie finansowe, bez którego orkiestra nie jest w stanie się utrzymać.

Dziękujemy pozostałym organizacjom społecznym i bezimiennym ofiarodawcom naszej miejscowości, także krajanom z Ameryki za owocną współpracę w przeciągu wielu dziesiątek lat.

Lata trzydzieste XX w.            
             
        
        
           

Krempachy, styczeń 2007r. Franciszek Pacyga
Materiały źródłowe: kronika orkiestry, wywiady, ”Historia Krempach 1945-2005” opr.FP.
Fotografie: archiwum orkiestry , Franciszek Pacyga, Jan Krzysztofek.

Administracja oficjalnej strony Krempach czeka na informacje od Internautów. Mogą to być teksty, reportaże, czy foto-relacje.
Czekamy również na zaproszenia dotyczące zbliżających się wydarzeń społecznych, kulturalnych, politycznych.
Jeżeli tylko dysponować będziemy czasem wyślemy tam naszego reportera.

Kontakt: pacygowie@interia.pl, tel. 508 167 145

Administracja Linki Spiskie wsie Facebook social plugin
AdminPanel
Kontakt

dursztyn-spisz.pl www.spkrempachy.szkolnastrona.pl
adamowski.com.pl
trybsz.agrowczasy.com
foto.podhale.pl
nowytarg.sk
http://www.malopolskie.pl/
http://podtatranskenoviny.delphi.sk/
http://maps.geoportal.gov.pl/webclient/
ugnowytarg.pl
tsp.org.pl
goral.info.pl
podhale24.pl
mok.nowytarg.pl
tatrzanskibs.pl
www.gim.krempachy.szkolnastrona.pl
sz.c0.pl
Czarna GĂłra
Dursztyn
Falsztyn
Frydman
JurgĂłw
Kacwin
Krempachy
Łapszanka
Łapsze Nişne
Łapsze Wyşne
Niedzica
Nowa Biała
Rzepiska
Trybsz


Copyright © 2o11 www.krempachy.espisz.pl | All Rights Reserved

Created by    gb